เคยสงสัยไหม? “ส.” ของสวนสุนันทา มีที่มาอย่างไร 

อักษร “ส.” ที่ปรากฏบนเครื่องแบบ ของที่ระลึก สื่อ และกิจกรรมต่าง ๆ ไม่ได้เป็นเพียงอักษรย่อของคำว่า “สวนสุนันทา” แต่เป็นสัญลักษณ์ที่บันทึกเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของสถาบันเอาไว้

จุดเริ่มต้นจาก “สวนสุนันทา”

พื้นที่มหาวิทยาลัยในปัจจุบันเคยเป็นส่วนหนึ่งของวังสวนสุนันทา เขตพระราชฐานภายในพระราชวังดุสิต ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดสร้างขึ้น

ชื่อ “สวนสุนันทา” เชื่อมโยงทั้งกับ “สุนันทาอุทยาน” สวนของพระอินทร์ในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ และพระนามของสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี

ต่อมา วันที่ 17 พฤษภาคม 2480 พื้นที่แห่งนี้ได้เปิดดำเนินการเป็น “โรงเรียนสวนสุนันทาวิทยาลัย” ก่อนพัฒนาเป็นวิทยาลัยครู สถาบันราชภัฏ และมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาในปัจจุบัน

 ก่อนมี “ส.” เคยใช้รูปเทพธิดา

ในยุคแรก โรงเรียนสวนสุนันทาวิทยาลัยใช้เครื่องหมายรูป “เทพธิดายืนประนมมือบนก้อนเมฆ” บนเสื้อและหัวเข็มขัดของนักเรียน โดยใช้มาจนถึงประมาณปี 2508

อย่างไรก็ตาม ความหมายที่แท้จริงของรูปเทพธิดาไม่มีหลักฐานบันทึกไว้อย่างชัดเจน จึงมีเพียงข้อสันนิษฐานว่าอาจเชื่อมโยงกับสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี

 ปี 2508 กำเนิดเครื่องหมาย “ส.”

สวนสุนันทามีความประสงค์จะเทิดพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี จึงขอใช้ตราประจำพระองค์ซึ่งปรากฏอยู่ที่พระอนุสาวรีย์ในพระราชวังบางปะอินมาเป็นต้นแบบ

หลังได้รับพระบรมราชานุญาต เครื่องหมายประจำสถาบันจึงเปลี่ยนเป็นอักษร “ส.” สีแดงภายใต้มงกุฎ

“ส.” จึงมีความหมายมากกว่าอักษรย่อของสวนสุนันทา เพราะมีรากฐานเชื่อมโยงกับพระนามย่อของสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี และสะท้อนความตั้งใจที่จะรักษาความทรงจำเกี่ยวกับพระองค์ไว้

 จาก “ตรา ส.” สู่ “ตราพระราชลัญจกร”

ปี 2535 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 พระราชทานนาม “สถาบันราชภัฏ” แก่วิทยาลัยครูทั่วประเทศ

ต่อมาในปี 2538 มีการพระราชทานตราพระราชลัญจกรประจำพระองค์ให้เป็นตราสัญลักษณ์ของสถาบันราชภัฏ ก่อนที่สถาบันราชภัฏสวนสุนันทาจะได้รับการยกฐานะเป็น “มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา” ตามพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยราชภัฏ พ.ศ. 2547

แต่ “ส.” ไม่เคยหายไปจากสวนสุนันทา

แม้ตราพระราชลัญจกรจะเป็นตราประจำมหาวิทยาลัยอย่างเป็นทางการ แต่เครื่องหมาย “ส.” ยังคงปรากฏในสื่อ กิจกรรม และของที่ระลึก รวมถึงเป็นสัญลักษณ์ของโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา

เพราะ “ส.” ไม่ได้เป็นเพียงตัวอักษรหนึ่งตัว แต่คือสัญลักษณ์ที่เชื่อมโยงพระนาม ประวัติศาสตร์ และความผูกพันของชาวสวนสุนันทาจากอดีตมาถึงปัจจุบัน

ชาวสวนสุนันทารุ่นไหนเคยใช้หรือเห็นเครื่องหมาย “ส.” บนอะไรบ้าง? มาเล่าความทรงจำกันครับ